Volksuniversiteit Den Haag

Bestellijst

Geen bestellingen
Cursuscode: 20-2142

Lezingenserie Nederlandse geschiedenis - De vrede van Versailles 1919

Lezingenserie Nederlandse geschiedenis - De vrede van Versailles 1919
Cursuscode: 20-2142

DE VREDE VAN VERSAILLES 1919

Eenmaandelijkse semestercursus Volksuniversiteit Den Haag cursusjaar 2019-2020

Twee schilderijen onder elkaar, ter vergelijking. Het eerste is dat waarop de ondertekening door Duitsland van de Vrede van Versailles in juni 1919 is uitgebeeld. Het tweede is dat, waarop is in beeld gebracht hoe in 1871 het Keizerrijk Duitsland is uitgeroepen. Je ziet goed: deze gebeurtenissen speelden zich af op exact dezelfde plaats. De grote spiegelzaal in het Paleis van Versailles, dat de Zonnekoning Lodewijk de Veertiende deed optrekken ter meerdere eer en glorie van zichzelf. Die exact identieke locatie van twee verschillende, historisch beslissende gebeurtenissen, spreekt boekdelen. De organisatoren van de plechtigheid waren erop uit om bepaalde staten of volken ultiem te vernederen. Ze kweekten haat. En rassendiscriminatie. Ze zaaiden verdeeldheid, waaraan Europa bijna zou doodbloeden.

lezingenserie vrede van Versailles     lezingenserie vrede van Versailles

Op het eerste schilderij zien we de witte haardossen van vier leidende staatslieden, in het midden, naar de toeschouwer gekeerd. Dat zijn Orlando, voor Italië,  Wilson, die het schutblad vasthoudt van het Vredesverdrag, voor de USA, Clemenceau, met de walrussnor, voor Frankrijk, en Lloyd George, voor Brittannië. De laatste zit was sarcastisch te lachen. Voor hen de gebogen gestalten van twee Duitse ministers, die aan een lager, kleiner tafelblad, bezig zijn de overeenkomst te tekenen: de ministers van buitenlandse zaken, en van verkeer en posterijen. De laatste zorgelijk staat toe te kijken of zijn collega niet toevallig inktvlekken maakt. Zijn collega beefde verschrikkelijk. Ze waren, min of meer als gearresteerden, onder gewapend escorte de zaal binnen geleid. In de beklaagdenbank zaten ze. Dat wilde Clemenceau ook.

Niet staan afgebeeld de ministers van China en Japan. Zij waren net zo goed overwinnaars in de Eerste Wereldoorlog. Maar hun blanke collega’s wilden ze niet hebben aan de mooie diplomatieke overwinnaarstafel. Japan wist best waarom. Het had gevraagd of het beginsel van de “rassengelijkheid” en dat van de “zelfbestemming van de volken”  niet opgenomen kon worden in de vredesregeling. Maar dat hadden de blanke mijnheren niet “opportuun” gevonden. Dat maakt argwanend. Want dat wijst op verborgen motieven. En die waren er: de regeringsleiders uit het westen hadden allemaal een koloniaal imperium. En ze vonden allemaal dat de gekoloniseerde volken voorlopig niet tot zelfbestuur in staat waren. Nog in geen honderd jaar, zei Clemenceau tegen de Marokkanen en Senegalezen, die ook wilden aanschuiven. Die zwarte volken hadden kanonnenvlees geleverd in de loopgraven. Maar dat hadden ze een eer moeten vinden: sterven voor het Glorieuze Frankrijk! Japanners waren lelijke dorpsgekken, zei Clemenceau. De Japanners hoorden het en verstonden het ook. Clemenceau dacht dat ze geen Frans kenden. Een vergissing. Japan voelde zich vernederd. Het kreeg niet waar het recht op meende te hebben. Zo stond de Vrede van Versailles 1919 in het teken van de gewettigde rassendiscriminatie. De Aziatische en Afrikaanse volken zouden het nooit vergeten. Zij vonden deze vrede nietig en satanisch. Japan veegde alles wat eruit voortvloeide ronduit van tafel in 1931, toen het de Volkenbond verliet. Dat was een instituut dat bij deze vrede werd opgericht, voorloper van de VN.

Op het tweede schilderij is alles ingericht om Frankrijk te vernederen. In het midden staat de IJzeren Kanselier Bismarck in het witte uniform. Hij staat onder de fries, boven de spiegel, waarop de Zonnekoning de Duitse staten tot overgave dwingt. Daar waar Wilson op het eerste schilderij zit. Bismarck verklaart Wilhelm von Hohenzollern tot Duits Keizer. Die staat op het verhoog, waar nu net de troon van de Franse koningen stond. Frankrijk moest veel gebied afstaan. Waaronder Elzas en Lotharingen. Het moest een immense schatting betalen. Alle Duitse vorsten juichen de nieuwe Keizer toe. Duitsland is voortaan de grootmacht. En Frankrijk een derderangs staat.

Deze vrede baarde haat en mislukte staten. Zoals Tsjecho-Slowakije. Daarin zaten twee volkeren die elkaar niet lustten. En drie miljoen Duitsers, die Slaven minderwaardig vonden. Joegoslavië en Albanië, waarvoor hetzelfde gold. Serven waren hier dominant. En die vonden de Kroaten, Bosniërs, Albanezen en Herzegowinezen minderwaardig. Deze volkeren konden met elkaar niet overweg. Toch moesten deze volken elkaar in het zelfde staatsverband verdragen. In een gloednieuw Koninkrijk Joegoslavië. Het lukte lang. Maar in 1993 sloeg de vlam in de pan. De Serven begonnen met etnische schoonmaak-operaties om de Islamitische Bosniërs op te ruimen. Ze haatten Islamieten al sedert 1389. En nu kregen de Serven hun kans. Dachten ze. Dutchbat onder overste Karremans moest de Islamieten beschermen in Srebrenica. Dat werd niets. Het resulteerde in genocide. Er bestaan nu veel kleine Balkanstaatjes, die elkaar naar het leven staan.

 Japan kreeg bij de Vrede van 1919 grote gebieden in China. Terwijl de Chinezen juist hadden mogen verwachten dat de westerlingen de Chinezen zouden bevrijden van Japan. Polen kwam grotendeels in Oost-Pruisen te liggen. Het kreeg dus bonje met Duitsland. Niet meteen. Maar het zat eraan te komen. De Volkenbond kon geen deuk in een pak boter slaan. De bond was onderdeel van  de Vrede-1919. Het was daarom een bond van overwinnaars. Rusland, Duitsland en Turkije mochten niet meedoen, aanvankelijk.  De bond had geen doorzettingsmacht. Nederland moest veel concessies doen aan overwinnend België, terwijl het toch één miljoen Belgische vluchtelingen asiel had verleend in 1914. Nederland had België niets misdreven. Vond het. De Belgen zagen dat totaal anders. De verhouding met onze zuiderburen werd ernstig vertroebeld.

Hoe konden deze staatslieden, hier zo triomfantelijk en zelfverzekerd bijeen, zoiets voor hun rekening nemen? Zij verstoorden Europa op ongekende schaal. Zij brachten rassenongelijkheid mondiaal tot gelding. In een volkerenrechtelijke bindende regeling, die ook verbindend was voor staten die buiten de oorlog bleven. Ze legden het ei, waaruit de draak van de Tweede Wereldoorlog zou komen kruipen. Ze werden daarvoor gewaarschuwd. Ook door hun eigen experts. Maar macht corrumpeert de ziel. Ze berokkent hoogmoedswaanzin. Ze beloont eigendunk en arrogantie. Op korte termijn. Op langere termijn moeten de geregeerden er bloedig voor boeten. De mensheid leert niets. Over die noodlottigheid gaat deze vierwekelijkse cursus. Via de Vrede die een einde maakte aan alle vrede.

Vrijdag 6 november 2020
4 lezingen van 2 uur aanvangstijd 14:00 (klik hier voor de lijst met data en tijden per bijeenkomst)
Prijs: € 84,00
Dhr. prof mr dr G.A.M. (Gerard) Strijards
14:00 - 16:00
Locatie: Klokhuis (klik hier voor de adresgegevens)
Inschrijving geopend >
prof mr dr G.A.M. (Gerard) Strijards
prof mr dr G.A.M. (Gerard) Strijards
Gerard Strijards nam deel aan de conferenties van de Verenigde Naties over de codificaties van het humanitaire recht, het oorlogsstrafrecht, de onderhandelingen over de oprichting van internationale straftribunalen in Den Haag en doceert internationaal institutioneel recht, internationaal strafrecht en volkerenstrafrecht. Tevens heeft hij ruime rechterlijke ervaring op deze terreinen.