Volksuniversiteit Den Haag

Bestellijst

Geen bestellingen
Cursuscode: 19-2101

Cursus westerse filosofie (Wijsgerige Jaargang 2019-2020)

Cursus westerse filosofie (Wijsgerige Jaargang 2019-2020)
Cursuscode: 19-2101

Onze reis begint bij het begin van 'de filosofie'. We beginnen met filosoferen en we zoeken naar de bron. De oorsprong vinden we in de geschiedenis, de bron in ons zelf. De Wijsgerige Jaargang gaat in op de relatie tussen de ontwikkeling van de (wereld-) filosofie en persoonlijke groei. Zo wordt dit een persoonlijke reis door de geschiedenis van de Wereldfilosofie ...  

1] De pre-socraten en het begin van de filosofie als wijsbegeerte 
We beginnen bij het begin, met de eerste filosofen. Waar en hoe is ‘filosofie’ ontstaan en wat betekent dat woord eigenlijk? We doen dat vanuit een kunstwerk en we vinden de oorsprong bij 'de pre-socraten: zij die vooraf gingen aan Socrates. Waarom worden zij zo genoemd? Wat deden zij? Over de oorspronkelijke filosofische methode en hoe je daarmee zelf kunt beginnen te filosoferen. 

2] Socrates en Plato, meesters van het filosoferen en de filosofie
Het onderscheid tussen wat werkelijk is en niet, is een van de meest centrale thema's in de filosofie en het speelt ongetwijfeld ook een rol in ons eigen leven. Hoe dit onderscheid te maken en op grond van wat? Socrates laat ons zien hoe dit kan op persoonlijk niveau; Plato geeft inzicht in het algemene en abstracte. Tussen deze polen beweegt zich het filosofische denken. Samen laten ze zien hoe we hierin een filosofische houding kunnen ontwikkelen. 

3. Aristoteles en de Hellenistische filosofie 
Met de veroveringstochten van Alexander de Grote worden de grenzen van 'de bekende wereld' uitgebreid. De Griekse cultuur verspreidt zich. Met Alexander reizen filosofen mee die kennismaken met andere ideeën aangaande 'het goede leven': de relatie tussen filosofie en onze manier van leven. Aristoteles brengt het een en ander in kaart. De Hellenistische filosofen werken dit verder uit. Over de Stoa en de Epicuristen, over cynici en sceptici.

4] Rome en de Middeleeuwse filosofie
We komen in een tijd waarin Rome het centrum vormt van onze klassieke wereld. Centraal staat hier de leer van de Romeinse Stoa. Wat betekent het om stoïcijns in het leven te staan? We bespreken het leven en werk van keizers, soldaten en slaven. In de Middeleeuwen staat de filosofie in dienst van het geloof. De filosofische methode is erg interessant: we bespreken de scholastiek. We zien een splitsing (dualisme) in de filosofie die ook in andere culturen een grote rol speelt en terug te brengen valt tot het onderscheid tussen gevoel en verstand. 

5. De Renaissance en de Verlichting
|Oude antieke ideeën en waarden worden herontdekt. Wat houdt dat in? We laten ons leiden door de Montaigne in zijn overdenkingen t.a.v. leven en dood en volgen deze sporen t/m Descartes, waar lichaam en ziel zich lijken te scheiden in zijn invloedrijke dualisme. We maken kennis met zijn 'Meditaties', zijn twijfelmethode en zijn nog altijd goed toepasbare 'denk- en leefregels’. De eeuw van de verlichting geeft een nog steeds bepalend ideaaltype voor de 'westerse' samenleving. Kant laat zien hoe dit vorm heeft gekregen met de  Copernicaanse wending in de filosofie: ‘de moderne tijd’ begint. 

6] De 19e eeuw: de wilde jaren van de filosofie
In de 19e eeuw verkrijgt dit alles een uitgewogen vorm in het werk van Arthur Schopenhauer, filosoof voor kunstenaars. Tevens is hij een van de eerste denkers die het belang inziet van het het Ooserse denken en m.n. van het boeddhisme. Zijn leerling Nietzsche, de "filosoof met de hamer" proclameert de ondergang van de klassieke filosofie. Over het nihilisme en de eeuwige wederkeer. 

7. Europa in de 20e eeuw: het postmodernisme en het einde van de filosofie
|In de 20e eeuw komt een einde aan al deze 'grote verhalen'. Ons denken wordt post-modern. Wat houdt dit in? Wat betekent dit voor ons? We bespreken een aantal post-moderne filosofen en hun inzichten en we bespreken een aantal kunstwerken die deze filosofie illustreren. Of, zoals Wittgenstein zou zeggen: ze tonen wat niet gezegd kan worden.

8. De 21e eeuw: de toekomst van de filosofie
Onze eigen Erasmus wist het al: Ego mundi civis: ik ben een burger van de wereld. De 21 eeuw laat het ontstaan en de opkomst van een wereld-filosofie. We komen tot een eerste duiding van de filosofie als wereldfilosofie: de Indiase, Chinese, Boeddhistische en Islamitische filosofie in een omvattend perspectief. Filosofie als hermeneutiek: de kunst van interpretatie en het verstaan.  

Resultaat
Door dit geheel verkrijg je een goed overzicht van wat westerse filosofie was en is en wat dit voor jou kan betekenen. Dit vormt tevens de basis voor het vervolg waarin de diverse filosofische tradities worden bespoken. Dit kun je dan verder en op persoonlijke wijze uitwerken, als je deelneemt aan de Wijsgerige Jaargang en de Wijsgerige Verdiepingsdagen. Daar wordt ook het idee van de wereldfilosofie verder uitgewerkt. Meer info vind je ook op de website van de filosoof en wijsgerig reisleider drs. Peter van Hooft: www.anz.nu

Reacties van vorige deelnemers:
"Ik vond de cursus heel boeiend en ik heb met name ook van de humor genoten. Sinds week 1 zag ik al verbanden, veel meer dan ik voor mogelijk had gehouden. Fijn dat we ook vragen konden stellen, dat er gebruik is gemaakt van power point en dat de uitleg steeds helder was. De link tussen de huidige maatschappij / eigen ervaring en de oude filosofen is voor mij helder geworden, hier haal ik levenswijsheid uit." (Ilse)

"Deze cursus is een verrijking voor de geest." (Tobias)

"Een vuur is ontstoken en ik ga tijd vrijmaken om hier meer over te leren." (Tjeu)

"Dit zet je op scherp." (Ricky)


Woensdag 18 september 2019
8 lessen van 2 uur aanvangstijd 20:00 (klik hier voor de lijst met data en tijden per bijeenkomst)
Prijs: € 190,00
Dhr. drs. P.A.M.W. (Peter) van Hooft
20:00 - 22:00
Locatie: Zandvliet Lyceum (klik hier voor de adresgegevens)
Aanmelden wachtlijst >
drs. P.A.M.W. (Peter) van Hooft
drs. P.A.M.W. (Peter) van Hooft
Peter verkreeg zijn Master of Arts in de boeddhistische filosofie aan de Rijksuniversiteit Leiden. Daarna werkte hij als consulent voor vluchtelingen en als docent. Door de jaren heen heeft hij steeds onderzoek verricht naar filosofie en meditatie. Daarbij heeft hij methoden ontwikkeld om hiermee praktisch aan de slag te kunnen. Hiertoe richtte hij in 2000 'aANZet' op: een aanzet geven en gaan van A naar Z. In 2010 begon hij met de Wijsgerige Jaargang, een samenvoeging van jaren ervaring in lesgeven in zeer diverse onderwerpen die allemaal draaiden rond filosofie en meditatie. Hij vertelt graag over deze onderwerpen in verhalende vorm en onderbouwt dit steeds met historisch-wetenschappelijk materiaal en zijn eigen praktijkervaring. Hij werkt klassikaal met beeldpresentaties, omdat het oog ook wat wil en hij verbindt de vele kennis die je zo bij hem opdoet altijd met jouw persoonlijke ervaring. De relatie tussen filosofie, meditatie en persoonlijke groei staat in het middelpunt van zijn aandacht. Zo werkt hij als wijsgerig trainer en coach en organiseert hij kleinschalige klooster-retraites. Zie hiertoe ook zijn website www.anz.nu